Sankcje za brak rejestracji w IRS i nieprzekazanie informacji w terminie

    •  Amelia Daszkiewicz
  • Komentarze

Zgodnie z art. 4 ust. 6 Ustawy wykonawczej FATCA, raportująca polska instytucja finansowa jest obowiązana do uzyskania Globalnego Numeru Identyfikującego Pośrednika, o którym mowa w pkt 3 Uzgodnień Końcowych towarzyszących Umowie FATCA, przed pierwszym przekazaniem informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2, poprzez rejestrację w IRS, oraz do jego wskazywania w informacjach przekazywanych zgodnie z ust. 1 pkt 2 lit. a.

Powyższe oznacza, że raportujące polskie instytucje finansowe mają jeszcze możliwość zarejestrowania się w IRS. Data rejestracji zależna jest bowiem de facto od kategorii rachunku, na co wskazywaliśmy w artykule poświęconym terminom przekazywania informacji. Przed pierwszym przekazaniem informacji, raportująca polska instytucja finansowa powinna zarejestrować się w systemie IRS.

W tym kontekście, konieczne stało się rozważenie skutków prawnych braku rejestracji w IRS bądź opóźnienia w przekazaniu informacji w terminie, zarówno na gruncie prawa amerykańskiego oraz na gruncie prawa polskiego.

Skutki prawne braku rejestracji lub opóźnienia w przekazaniu informacji na gruncie prawa amerykańskiego


Wskazać należy, że art. 4 ust. 1 lit. c Umowy FATCA wskazuje, że każda raportująca polska instytucja finansowa będzie traktowana jako działająca w zgodzie i niepodlegająca opodatkowaniu na podstawie części 1471 Kodeksu Skarbowego Stanów między innymi wtedy, jeżeli wypełnia obowiązki związane z zarejestrowanie się na stronie internetowej IRS FATCA oraz przekazuje wymagane informacje w terminie. Jednakże ostatni akapit wspominanego przepisu Umowy FATCA wskazuje, że bez względu na powyższe, raportująca polska instytucja finansowa w odniesieniu do której warunki niniejszego ustępu nie zostały spełnione, mimo wszystko nie podlega podatkowi u źródła określonemu w sekcji 1471 Kodeksu Skarbowego USA. Powyższe oznacza, że nawet w przypadku nieprzestrzegania obowiązku polegającego na rejestracji na stronie IRS czy przekazaniu informacji z opóźnieniem, polska instytucja nie będzie podlegała obowiązkowi podatkowemu u źródła. Dzięki zawartej Umowie, wobec każdej instytucji występuje domniemanie, że działa ona zgodnie z prawem. Jednakże w Umowie został przewidziany wyjątek od wskazanego domniemania. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z Umową, raportująca instytucja finansowa nie będzie podlegała obowiązkowi podatkowemu u źródła, chyba że instytucja ta zostanie zidentyfikowana przez IRS jako wyłączona instytucja finansowa, zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. b niniejszej Umowy.

Powyższe oznacza, ze jeżeli polska raportująca instytucja finansowa, nie zarejestruje się w terminie na stronie IRS bądź nie przekaże informacji w terminie, to nie będzie ona narażona na sankcje podatkowe dopóki IRS nie zidentyfikuje takiej instytucji jako wyłączonej. Jednakże, wskazać należy, że aby taka identyfikacja mogła nastąpić, konieczne jest uprzednie przeprowadzenie kontroli przez wyspecjalizowany polski urząd na żądanie władzy amerykańskiej. Władza amerykańska powinna więc wpierw zażądać wszczęcia przez polskie władze postępowania, mającego na celu egzekucję obowiązków wynikających z Umowy FATCA, między innymi takich jak rejestracja w IRS czy przekazanie określonych informacji. Dopiero po przeprowadzeniu pełnej kontroli, z możliwością wniesienia zastrzeżeń do protokołu, polski urząd wskaże polskim instytucjom termin do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Następnie, po sporządzeniu wyniku kontroli oraz informacji o sposobie usunięcia nieprawidłowości, polski urząd przekaże powyższe informacje władzom w USA. Dopiero wówczas, władze amerykańskie będą mogły traktować polską instytucją za wyłączoną i obciążać ją stosownym 20% podatkiem u źródła w przypadku uzyskiwania przychodów na terytorium USA.

Jednocześnie, mając na względzie powyższą analizę, wskazać należy, że zarejestrowanie się na stronie IRS bądź przekazanie informacji z opóźnieniem nie będzie mogło na gruncie prawa amerykańskiego skutkować automatyczną odpowiedzialnością. Dopóki bowiem IRS nie uzna, po przeprowadzonej przez polski urząd kontroli, polskiej instytucji za wyłączoną, to będzie ona korzystać z umownego domniemania działania przez nią zgodnie z prawem.

Skutki prawne braku rejestracji lub opóźnienia w przekazaniu informacji na gruncie prawa polskiego


Inne wnioski należy natomiast wyciągnąć na gruncie prawa polskiego. W Umowie FATCA wskazano bowiem, że jeżeli władza USA stwierdzi, że do doszło do przypadków istotnego nieprzestrzegania obowiązków określonych niniejszą Umową przez polską raportującą instytucję finansową, właściwa polska władzy w odpowiedzi na przypadki istotnego nieprzestrzegania obowiązków, powinna zastosować stosowne przepisy prawa  krajowego „(włączając możliwe sankcje)”. Zapis ten stał się podstawą do wprowadzenia przez Rząd do projektu Ustawy wykonawczej FATCA, przepisów dotyczących odpowiedzialności karno-skarbowej.

I tak, art. 15 Ustawy wykonawczej FATCA wprowadził do art. 80 Kodeksu karnego skarbowego §2a, który stanowi, że kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi informacji o amerykańskich rachunkach raportowanych lub nie dokonuje blokady rachunku, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych.

Powyższe oznacza, że nieprzekazanie przez raportującą polską instytucję finansową informacji w terminie będzie skutkowało odpowiedzialnością na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. Z uwagi na to, że rejestracja na stronie internetowej IRS powinna poprzedzać przekazanie informacji, rejestracja powinna zostać dokonana w pierwszej kolejności. Brak rejestracji w IRS uniemożliwi zaś prawidłowe przekazanie informacji. Z tego względu, celem uniknięcia odpowiedzialności karno-skarbowej, raportujące polskie instytucje finansowe powinny pamiętać o terminach pierwszego przekazania informacji oraz o konieczności rejestracji.

Czynny żal


W tym kontekście, warto mieć na względzie instytucję czynnego żalu przewidzianą w Kodeksie karnym skarbowym. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.k.s. nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Celem uniknięcia odpowiedzialności karno-skarbowej na gruncie prawa polskiego, konieczne będzie powiadomienie właściwego organu o popełnieniu przestępstwa wraz z dopełnieniem obowiązku związanego z przekazaniem informacji oraz de facto z zarejestrowaniem się na stronie internetowej IRS. Warto pamiętać, aby zdążyć przed wszczęciem postępowania w tym zakresie przez właściwy organ. Jeżeli bowiem organ „zorientuje” się pierwszy, że dopuściliśmy się przestępstwa skarbowego, czynny żal nie będzie już przysługiwał. W tym kontekście, istotne jest, aby zdążyć przed przesłaniem stosownego zawiadomienia przez władzę amerykańską polskiemu rządowi.

Bezprawność, wina, społeczna szkodliwość


W powyższym kontekście, warto mieć także na względzie przesłanki odpowiedzialności karno-skarbowej. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 1 Kodeksu karnego skarbowego odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Jednocześnie, zgodnie z § 2 ww. artykułu, nie jest przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Dodatkowo, zgodnie z § 3, nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

Żeby zatem osoba mogła zostać pociągnięta do odpowiedzialności karno-skarbowej konieczne jest uprzednie wykazanie jej bezprawności, a zatem działania niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (a nie przykładowo jedynie z projektem ustawy), społecznej szkodliwości czynu w stopniu większym niż znikomym oraz winy w działaniu bądź zaniechaniu.

Zgodnie zaś z art. 53 § 7 Kodeksu karnego skarbowego przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego bierze się pod uwagę rodzaj i charakter zagrożonego lub naruszonego dobra, wagę naruszonego przez sprawcę obowiązku finansowego, wysokość uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej, sposób i okoliczności popełnienia czynu zabronionego, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonej reguły ostrożności i stopień jej naruszenia.

 Do góry