Odpowiedzialność karno-skarbowa na gruncie FATCA

Przepisy Wykonawcze FATCA, w celu zapewnienia pełnej implementacji Umowy między Rządem Polskim a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki, ingerują w obszar wielu dziedzin prawa, w tym także w przepisy dotyczące odpowiedzialności karnej. Art. 15 Przepisów Wykonawczych FATCA wprowadza bowiem do Kodeksu karnego skarbowego (dalej jako „k.k.s.”) nowe typy przestępstw skarbowych. Przypomnieć należy, że Przepisy Wykonawcze w optymistycznym założeniu mają wejść w życie już niebawem, tj. do dnia 31 sierpnia 2015 roku.

Nieprzekazanie informacji

Zgodnie z nowym przepisem z art. 80 § 1a k.k.s. kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi formularza zawierającego informacje o amerykańskich rachunkach raportowanych albo informacje o niewystąpieniu w odniesieniu do wszystkich prowadzonych rachunków finansowych okoliczności skutkującym powstaniem tego obowiązku podlegać będzie karze grzywny do 180 stawek dziennych.

Przekazanie nieprawdziwej informacji

Ustawodawca postanowił dodać również § 3 do art. 80 k.k.s., wprowadzając nowe przestępstwo skarbowe dotyczące przekazania nieprawdziwej informacji. Zgodnie bowiem z projektowanym przepisem, jeżeli powyższą informację złożono nieprawdziwą, zagrożenie karą grzywny wzrasta do 240 stawek dziennych.

Odpowiedzialność menedżerów

W kwestii odpowiedzialności karno-skarbowej, wskazać należy, że zgodnie z art. 9 § 3 za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Powyższe oznacza, że za nieprzekazanie informacji lub nieprawdziwe ich przekazanie, nie będzie odpowiadać osoba prawna, a więc spółka czy bank, lecz osoby zarządzające. Warto w tym aspekcie wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca (IV KK 164/02), w którym wskazano, że jeżeli w umowie spółki bądź uchwale zarządu nie ma podziału ról pomiędzy poszczególnych członków zarządu, to do odpowiedzialności najczęściej pociągana będzie osoba sprawująca funkcję prezesa zarządu.

Realne zagrożenie

Przypomnieć należy, że ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Jednocześnie, wskazać należy, że stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać jej czterystukrotności. Oznacza to, że maksymalna grzywna za nieprzekazanie informacji oraz przekazanie nieprawdziwych informacji może wynieść odpowiednio ponad cztery i ponad pięć milionów złotych. Najniższa grzywna może zaś wynieść niecałe sześćset złotych.

Jak „uwolnić się” od odpowiedzialności karno-skarbowej?

Warto w tym kontekście, przypomnieć także o instytucji czynnego żalu, uregulowaną w k.k.s., która może okazać się niezwykle pomocna w celu uniknięcia ewentualnej odpowiedzialności karno-skarbowej w szczególności za przestępstwo polegające na nieprzekazaniu informacji w terminie. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.k.s. nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Zatem, aby można było skorzystać z instytucji czynnego żalu, konieczne jest powiadomienie właściwego organu o popełnieniu przestępstwa wraz z dopełnieniem obowiązku związanego z przekazaniem informacji. Warto pamiętać, aby zdążyć przed wszczęciem postępowania w tym zakresie przez właściwy organ. Jeżeli bowiem organ „zorientuje” się pierwszy, że dopuściliśmy się przestępstwa skarbowego, czynny żal nie będzie już przysługiwał.

 Do góry